جلال جلالى زاده
144
مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )
لأهنتك » اگر بر فعل مضارع داخل شوند ، معناى تشويق و ترغيب مىدهند ، مانند آيهى لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ ( نمل / 46 ) و يا بر التماس دلالت مىكنند ، مانند آيهى لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ ( منافقون / 101 ) . اگر بر فعل ماضى داخل شود ، معناى توبيخ و سرزنش مىدهد ، مانند آيهى لَوْ لا جاؤُ عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ ( نور / 13 ) . 22 - « لو » حرف شرط و اغلب براى زمان ماضى است ، مانند جملهى « لو جإ زيد لأكرمته » و گاهى براى زمان مستقبل است ، مانند آيهى وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ ( نساء / 9 ) . گاهى براى تمنّى استعمال مىشود ، مانند لو تأتينى فتحدّثنى . تحضيض مانند « لو تأمر فتطاع » . عرض مانند « لو تنزل عندى فتصيب خيرا » كه فعل مضارع پس از فاء جوابيه منصوب مىشود . گاهى بر تقليل دلالت مىكند ، مانند خبر « ردوا السائل و لو بظلف محرّق » گاهى به معناى أن مصدريه است ، مانند آيهى يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ ( بقره / 96 ) . 23 - « لن » از حروف ناصبه ، اگر مقيد به قيدى نباشد ، بر معناى تأكيد و تأبيد دلالت نمىكند ، مانند آيهى لَنْ تَرانِي ( أعراف / 142 ) . اگر مقيد به قيدى باشد ، بر تأييد دلالت نمىكند ، مانند آيهى فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا ( مريم / 25 ) . 24 - « ما » گاهى اسم و مفيد چند معنى است : يكم ، اسم موصول ، مانند آيهى ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ ( نحل / 96 ) . دوم ، نكره موصوفه ، مانند « مررت بما معجب لك » سوم ، تعجب ، مانند « ما أحسن زيدا » . چهارم ، تمييز ، در اين وقت متصل به نعم و بئس مىشود ، مانند آيهى إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ ( بقره / 270 ) . كه در اينجا ما نكره و تمييز است . پنجم ، مبالغه ، مانند عبارت « إنّ فلانا مما ان يكتب » . ششم ، شرط زمانى ، مانند آيهى فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ ( توبه / 8 ) . هفتم ، شرط غير زمانى مانند آيهى وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ( بقره / 196 ) . هشتم ، استفهام ، مانند آيهى فَما خَطْبُكُمْ ( ذاريات / 31 ) .